جادهسازي، زخمي بر قلب جنگل-تفاوت جادهسازي در دولتهای دهم و يازدهم
سلامت نیوز: اين فقط مردم عادي و افراد حقيقي نيستند كه با قطع درختان و ويلاسازي، آتش زدن و ريختن زباله جنگلها را نابود ميكنند، بلكه دولتها و افراد حقوقي هم گاهي اوقات يا ندانسته يا تعمدا و به بهانه پرداختن به مباحثي نظير عمران و سازندگي يك مهم را فداي مهم ديگر ميكنند، با اين تفاوت كه اگر فرد عادي كار اشتباهي انجام دهد اين اشتباه توجيه دارد، اما اگر اشتباه
سلامت نیوز: اين فقط مردم عادي و افراد حقيقي نيستند كه با قطع درختان و ويلاسازي، آتش زدن و ريختن زباله جنگلها را نابود ميكنند، بلكه دولتها و افراد حقوقي هم گاهي اوقات يا ندانسته يا تعمدا و به بهانه پرداختن به مباحثي نظير عمران و سازندگي يك مهم را فداي مهم ديگر ميكنند، با اين تفاوت كه اگر فرد عادي كار اشتباهي انجام دهد اين اشتباه توجيه دارد، اما اگر اشتباه از دستگاه و مرجع رسمي يك كشور سر بزند اين ديگر قابل توجيه و پنهان كاري نيست. علاوه بر اين، حجم و گستره اشتباهات دولتي در تخريب محيط زيست باعث ميشود تخريب بزرگتري درباره محيط زيست صورت بگيرد.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه آرمان، دولت بايد مانند مادري دلسوز كه هميشه نگران است حتي خاري به پاي فرزندش فرو رود نگران و دلواپس واقعي محيط زندگي باشد كه اگر تخريب شود ديگر قابل خريدن مجدد يا بازسازي نيست. كم نيست تعداد زخمهايي كه در اثر اين سهل انگاري توسط مادر بر پيكر اين كودك شكننده نقش بسته است. اين در حالي است كه بر اساس آخرين يافتههاي علمي بهرهاي كه بشر از اكسيژن و هواي سالم ميبرد بسيار بيشتر از جاده و خانه و خودرو است، زيرا اگر هوا و سلامتي نباشد هيچ يك از اين ملزومات زندگي به درد كسي نميخورد. جادهسازي در دل جنگل يعني نابودي كل اكوسيستم طبيعي جنگل و كوچ و مرگ هزاران گونه گياهي و جانوري در آن، با اين وجود جاده كشي در جنگلهاي ايران سر درازي دارد.
تفاوت جادهسازي در دولتهای دهم و يازدهم
گلستان و جنگلهاي آن بهترين نماد از نابودي جنگل به بهانه جادهسازي است. جادهسازيای كه باعث نابودي ٨۰۰۰ هكتار جنگل و مرگ ٣٢۰۰ جانور در جاده گلستان شد و هنوز هم اجرايي نشده است. با اين تفاسير بايد در كنگره بعدي پاركها در سال ٢۰٢۴، دولت ايران ركورد نابودي يكي از ارزشمندترين ذخيرهگاههاي ژني و پاركهاي ملي جهان را به نام خود ثبت كند. سال ۹۳ در حالي كه خبر انتقال جاده وسط جنگل گلستان توسط سازمان محيط زيست مطرح شد خبر راهسازي وسط جنگل ابر باعث خشم زيست محيطي از طرحي شد كه توجيه اقتصادي هم نداشت. اين جاده در نهايت ساخته نشد و جنگل ابر به عنوان يك منطقه حفاظت شده در دولت يازدهم مورد توجه بيشتر قرار گرفت. حفظ جنگل ابر و تبديل آن به منطقه حفاظت شده اقدام موثري بود كه تفاوت نگرش دو رئيسجمهور يك كشور در توجه به محيط زيست را نشان ميداد. درحالي كه در دولتهای نهم و دهم احمدينژاد، رئيسجمهور سابق بر جادهسازي وسط اين جاده اصرار داشت در دولت فعلي نه تنها جلوي اين جادهسازي بيضابطه گرفته نشد بلكه منطقه جنگل ابر به عنوان منطقه حفاظت شده مطرح شد.
لزوم توجه به توسعه پايدار
توجه به توسعه و فقط توسعه اقتصادي و جنبه كمي اين مفهوم عميق، ما را از رسيدن به توسعه پايدار باز ميدارد. براي رسيدن به شرايط مطلوب جهاني نيازمند توسعه پايدار هستيم. يعني فرايند توسعه بايد بتواند بدون آلودگي و تخريب و نابودي منابع پايه، شاخصهاي كيفيت زندگي را ارتقا بدهد. در شهري كه اصطلاحا اسمش پايتخت است ظاهرش زيبا و آسمانخراشها و ساختمانهاي زيبا دارد ولي هوايش آلوده است در واقع اين وضعيت، مظهر توسعه ناپايدار تلقي ميشود. در حالي كه رفتار بر مبناي توسعه پايدار به اين مفهوم است كه حقوق نسلهاي آينده نيز تامين و تضمين شود. متاسفانه الان هر يك سالي كه از عمر زمين ميگذرد و انسان از آن برداشت ميكند، ماهي از دريا ميگيرد، چوب از جنگل بر ميدارد، از خاك بهره زراعت ميبرد و آب از رودخانه ميگيرد، بر اثر اين برداشتها زمين از تجديد خود عقب مانده به نحوي كه به ازاي هر سال سپري شدن عمر زمين، يك سال و نيم وقت لازم است تا توانش را تجديد كند. زمين در ذات خود قدرت بازسازي دارد ولي ما از حد گذرانديم و آنقدر برداشت كرديم و آلوده ساختيم كه الان دنيا براي يك سال فعاليت خودش، يك سال و نيم فرصت بازسازي ميخواهد يعني شش ماه عقب هستيم. همين ماجرا در ايران به گونه بدتري دارد اتفاق ميافتد. بر اساس بررسي كارشناسان الان در ايران ۵/۳ برابر ظرفيت كشور برداشت ميشود؛ برداشت در همهچيز، در آب و خاك و هوا، يعني برداشت توأم با تخريب و آلودگي كه به مراتب بيش از ظرفيت طبيعت است. بنابراين نخستين كاري كه بايد بكنيم اين است كه روندهاي كنوني را اصلاح كنيم.
كوهها قربانيان بعدي جادهسازي
اين فقط جنگلها نيستند كه توسط جادهها از بين ميروند. كوهها نيز از اين بلاي انساني در امان نيستند. انجمن حفظ محيط كوهستان طي يك مقالهاي، جادهسازي و توسعه بيضابطه را يكي از عمدهترين عوامل تخريب در كوههاي ايران معرفي ميكند: «جادهكشي براي عبور دكلهاي برق و لولههاي نفت و گاز، احداث كانال، سدسازي و... تقريبا تمام مناطق كوهستاني را تحتتاثير قرار داده است و كمتر كوهي را در كشور ميتوان يافت كه در آن جادهاى احداث نشده باشد. درحالي كه احداث راه، يك عامل توسعه بوده و به خوديخود مخرب نيست اما عدم رعايت نكات مرتبط با آن سبب تشديد عوامل تخريب ميشود. در جادهسازي ابتدا بايد ضرورت ايجاد جاده از ديدگاه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و بهخصوص حساسيتهاي زيستمحيطي و اكولوژيكي منطقه بررسي شود. بسياري از جادهها براي دسترسي روستاييان ساكن در كوهستانهاي دورافتاده احداث شدهاند كه اغلب توجيه زيستمحيطي ندارند. اين جادهها، دسترسي به روستاها را سهل كرده و امكان انتقال دام به علفزارها به وسيله كاميون را فراهم ميكنند كه خود منجر به تجاوز بيشتر به منابع طبيعي اطراف و چراي زودرس و مفرط دام ميشود. احداث جادهها بدون توجه به دستورالعملهاي جادهسازي در نواحي كوهستاني، لطمه بزرگي به بسياري از اكوسيستمهاي كوهستاني ايران وارد كرده است. عدم رعايت نكات فني مزيد بر علت و سبب شده كه احداث اين جادهها به يك عامل تخريب در اين محيطها تبديل شود.»
نتيجه يك تحقيقات مهم
فصلنامه تحقيقات جنگل و صنوبر ايران نيز چند سال پيش در مقالهاي پژوهشي با عنوان تاثير جادهسازي بر تخريب جنگلهاي منطقه بازفت به تخريب گسترده منابع طبيعي منطقه توسط جادهسازي اشاره كرد و نوشت: براساس نتايج به دست آمده درمجموع ۰۸/۶۶۱ هكتار از عرصه منابع طبيعي در حوضهآبخيز بازفت در استان چهارمحال و بختياري در اثر جادهسازي تخريب گرديده است كه از اين مقدار ۱۹/۴۲۰ هكتار جنگل، ۹۷/۱۹۸ هكتار مرتع و ۹۲/۴۱ هكتار آن را اراضي كشاورزي تشكيل ميدهند. در ادامه اين پژوهش آمده است: در بررسي ناپايداريهاي دامنهاي متاثر از جادهسازي در كارونشمالي مشخص گرديده كه ۸۰درصد از كل ناپايداريهاي ثبت شده در حوضه، در امتداد جادهها بهويژه جاده شهركرد- مسجدسليمان قرار گرفته است و يكي از مهمترين عوامل رسوبزا در كل حوضه، زمينلغزشهاي متعددي بوده كه پس از آغاز عمليات جادهسازي به وقوع پيوستهاند و اين امر گواهي بر نقش منفي جادهسازي در وقوع لغزش است. در منطقه مورد مطالعه ۵۳ روستا وجود دارد. در سالهاي اخير براي اكثر اين روستاها راه ارتباطي ساخته شده است. براساس اندازهگيريهاي به عمل آمده درمجموع
۲۲۰ كيلومتر جاده ارتباطي براي آنها احداث گرديده كه به دليل كوهستانيبودن منطقه راههاي احداثي عموما پرپيچوخم بوده و عبور مسير جادهها از داخل جنگلهاي منطقه، موجب تخريب گسترده در سطح جنگلهاي آن شده است.